Uchwała antysmogowa w Wielkopolsce nie wskazuje jednej daty wymiany każdego urządzenia. Termin zależy od rodzaju instalacji, klasy kotła, daty rozpoczęcia eksploatacji i obszaru. Dlatego przed zakupem nowego źródła trzeba najpierw ustalić, co dokładnie pracuje w kotłowni.
Ten poradnik opisuje stan sprawdzony 11 sierpnia 2026 r. Dla Ostrowa Wielkopolskiego i większości województwa właściwa jest uchwała dla Wielkopolski z wyłączeniem Poznania i Kalisza. Poznań oraz Kalisz mają osobne akty prawa miejscowego, dlatego ich mieszkańcy powinni otworzyć dokument przeznaczony dla swojego miasta.
Sam rodzaj paliwa nie odpowiada na pytanie, czy urządzenie jest legalne. Znaczenie ma konkretny kocioł lub ogrzewacz, jego parametry i dokumenty.
Terminy dla kotłów w Wielkopolsce
Najważniejsze terminy wynikają z uchwał i aktualnego komunikatu Urzędu Marszałkowskiego:
| Rodzaj urządzenia | Status lub termin |
|---|---|
| Kocioł bezklasowy, tak zwany kopciuch | eksploatacja niedopuszczalna od 1 stycznia 2024 r. |
| Kocioł klasy 3 lub 4 według PN-EN 303-5:2012, eksploatowany przed wejściem uchwały | należy wyłączyć z eksploatacji do 1 stycznia 2028 r. |
| Kocioł klasy 5 zainstalowany przed wejściem uchwały | może być użytkowany do końca żywotności zgodnie z opisem UMWW |
| Nowy kocioł na paliwo stałe instalowany od 1 maja 2018 r. | musi spełniać wymagania wskazane w uchwale, między innymi dotyczące ekoprojektu i automatycznego podawania paliwa |
Termin 1 stycznia 2028 r. dotyczy istniejących kotłów klasy 3 i 4, a nie wszystkich urządzeń grzewczych. Nie warto czekać do ostatnich tygodni 2027 r. Ocena komina, instalacji, przyłącza, mocy elektrycznej i możliwej dotacji może wymagać czasu, podobnie jak dobór oraz wykonanie modernizacji kotłowni.
Jeżeli kocioł jest bezklasowy, termin już minął. W takim przypadku pierwszym krokiem nie jest planowanie wymiany „kiedyś”, lecz sprawdzenie możliwego zakresu prac i dostępnego źródła zastępczego.
Kominki, kozy i piece od 1 stycznia 2026 r.
Miejscowe ogrzewacze pomieszczeń to między innymi kominki, kozy i piece kaflowe. Od 1 stycznia 2026 r. w Wielkopolsce dopuszczone są urządzenia, które:
- spełniają wymagania ekoprojektu, albo
- osiągają sprawność cieplną co najmniej 80%, albo
- zostały wyposażone w urządzenie redukujące emisję pyłu do poziomu wskazanego w przepisach.
Nie oznacza to automatycznie, że każdy starszy kominek trzeba było zdemontować. Trzeba jednak posiadać wiarygodny dowód spełnienia jednego z dopuszczonych warunków. Sama deklaracja sprzedawcy, wygląd urządzenia albo informacja „mało używany” nie zastępują dokumentacji technicznej.
Uchwała rozdziela kotły centralnego ogrzewania od miejscowych ogrzewaczy. To ważne, ponieważ dla kotła klasy 3–4 kluczowy jest termin 2028, a dla starszego kominka wymagania obowiązują już od początku 2026 r.
Jak sprawdzić klasę kotła krok po kroku?
Zacznij od dowodów, które pozwalają jednoznacznie powiązać dokument z konkretnym urządzeniem:
- Odczytaj tabliczkę znamionową. Zapisz producenta, model, numer seryjny, moc i rok produkcji.
- Znajdź instrukcję lub dokumentację techniczną. Szukaj informacji o klasie według PN-EN 303-5:2012 albo o spełnieniu wymagań ekoprojektu.
- Sprawdź protokół montażu, fakturę lub kartę gwarancyjną. Pomagają ustalić, kiedy urządzenie rozpoczęło eksploatację.
- Porównaj dane z dokumentacją producenta. Nazwa handlowa podobna do nowszego modelu nie jest wystarczającym potwierdzeniem klasy.
- W razie braku danych skonsultuj urządzenie. Przygotuj zdjęcia całego kotła, tabliczki, sterownika, podajnika, komina i instalacji.
UMWW wskazuje między innymi dokumentację badań producenta, dokumentację techniczną oraz instrukcje dla instalatorów i użytkowników jako materiały potwierdzające spełnianie wymagań. Jeżeli tabliczka jest nieczytelna, a dokumentów brakuje, nie należy samodzielnie dopisywać klasy na podstawie przybliżonego wieku.
Czy pellet, ekogroszek albo drewno są dozwolone?
Pytanie o samo paliwo jest zbyt szerokie. Uchwały obejmują zarówno parametry urządzeń, jak i zakazy dotyczące paliw najgorszej jakości. Legalność spalania zależy więc od połączenia kilku warunków: miejsca, rodzaju instalacji, konstrukcji urządzenia, dokumentów oraz używanego paliwa.
Przykładowo nowy kocioł na pellet może spełniać wymagania, podczas gdy stary kocioł bezklasowy opalany innym paliwem nie może być eksploatowany. Z kolei dopuszczony kocioł nie daje prawa do spalania paliwa zakazanego przez uchwałę. Szczegółowe ograniczenia warto sprawdzić w pełnym tekście właściwego aktu.
Jeśli rozważasz odejście od starego kotła węglowego, przeczytaj też poradnik czym zastąpić ekogroszek i porównaj pompę ciepła, gaz oraz pellet.
Jaki obszar obejmuje uchwała?
W województwie funkcjonują trzy uchwały: dla miasta Poznania, dla miasta Kalisza oraz dla pozostałej części Wielkopolski. Ostrów Wielkopolski podlega uchwale wojewódzkiej obejmującej obszar bez Poznania i Kalisza.
Gdy budynek znajduje się na granicy administracyjnej albo poza Wielkopolską, nie należy stosować tabeli z tego artykułu automatycznie. Sprawdź adres nieruchomości i akt obowiązujący w konkretnej gminie. Dodatkowe lokalne zasady, kontrole lub programy wsparcia mogą być prowadzone niezależnie od terminów wojewódzkich.
UMWW informuje również o odrębnym zakazie stosowania węgla kamiennego i paliw z jego wykorzystaniem od 1 stycznia 2041 r. na terenie Konina oraz powiatów kolskiego, konińskiego, słupeckiego i tureckiego. To dodatkowa regulacja dla Wielkopolski Wschodniej, a nie przesunięcie terminów 2024, 2026 lub 2028.
Co zrobić, gdy urządzenie wymaga wymiany?
Najpierw udokumentuj stan obecny, a potem porównaj pełne warianty modernizacji. Sam zakup źródła nie odpowiada jeszcze na pytania o komin, bufor, zasobnik, grzejniki, podłogówkę, przyłącze gazowe, moc elektryczną i automatykę.
Praktyczna kolejność wygląda tak:
- potwierdź klasę i termin dla obecnego urządzenia,
- zbierz zużycie paliwa oraz dane budynku,
- sprawdź instalację i dostępne przyłącza,
- porównaj co najmniej dwa uzasadnione warianty,
- osobno zweryfikuj dofinansowanie do wymiany źródła,
- dopiero po ustaleniu zakresu potwierdź cenę, termin i odpowiedzialność wykonawcy.
Modernizacja może zostać wykonana z dotacją albo bez niej. Program wsparcia nie zastępuje oceny technicznej, a złożenie formularza nie gwarantuje dofinansowania. Jeśli nie wiesz, czy lepsza będzie pompa ciepła, pellet czy gaz, w zapytaniu o modernizację możesz wybrać „nie wiem” bez przypisywania przypadkowej technologii.
